artikel

‘Nieuwe blik op wijn uit Zuid-Afrika’

Restaurant 534

Zuid-Afrikaanse wijnen doen het aardig goed op de kaart in de Nederlandse horeca. Vooral restaurants in het hogere segment weten er de toppers te vinden. Maar de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie hoopt ook dat het middensegment met een nieuwe blik naar haar gaat kijken. Ze wil af van het imago ‘lekker voor weinig’, ze wil het stempel ‘goed, met een mooi verhaal’. Misset Horeca ging er op reportage.

‘Nieuwe blik op wijn uit Zuid-Afrika’

‘Gebruik assieblief die water spaarsaam’, lezen we steeds op de borden langs de weg wanneer we vanuit Kaapstad richting het Zuid-Afrikaanse wijngebied rijden. Water is er ongelooflijk kostbaar geworden nu het land kampt met de ernstigste droogte in een eeuw. Uit de kranen op de openbare toiletten sputtert enkel nog nevel en in de meest chique hotels staan emmers in de doucheruimtes zodat gasten daarmee zelf hun toilet kunnen doorspoelen. Ook de wijnboeren koesteren hier iedere druppel water. Maar voor hen die zich focussen op kwaliteitswijnen en weinig tot niet irrigeren, speelt nog een ander probleem. Maarten van den Dungen, export manager van DGB – één van Zuid-Afrika’s belangrijkste wijnproducenten – legt het ons uit terwijl we door het prachtige landschap rijden richting wijnhuis Bellingham.

Over Bellingham

In 1943 kochten Bernard en Fredagh Podlashuk het domein Bellingham, destijds een behoorlijk vervallen wijnhuis. Bernard keerde na de aankoop tijdelijk terug naar Europa en leerde daar alles over het wijnmaken. Met die kennis op zak transformeerde hij Bellingham in een bloeiend en innovatief bedrijf. Het was het eerste wijnhuis in Zuid-Afrika dat rosé op de markt bracht en een droge witte wijn. De wijnmaker van Bellingham gold in de Kaap als een soort ‘tovenaar’, omdat hij niet tevreden was tot de wijn helemaal perfect was en naar zijn zin. Zijn vasthoudendheid heeft mede bijgedragen aan de ontwikkeling van Zuid-Afrikaanse wijnen.
In Nederland neemt wijnimporteur LFE de honneurs waar voor onder meer Bellingham. De wijnen van Bellingham- De Tree Series, The Homestead Series en The Bernard Series – vinden hun weg via Groupe du Vin leden naar de Nederlandse horeca.

Bellingham, waarvan DGB eigenaar is, ziet steeds meer druiventelers overstappen op het verbouwen van citrusvruchten of noten. Puur omdat er voor de boeren geen droog brood meer te verdienen valt in het telen van druiven. Niet alleen Bellingham kampt met dit probleem. De landelijke cijfers zijn verontrustend. Maar liefst 35 procent van de druiventelers lijdt verlies. In de afgelopen 10 jaar is een derde overgestapt op de meer winstgevende citrus-of notenplantages. Een onheilspellende trend omdat in het land met name wordt gewerkt met ‘lease wijngaarden’. Sterker nog, in Zuid-Afrika zijn maar enkele wijnhuizen met eigen druivenstokken. Van den Dungen: ‘Wij hebben onze prijzen nu fors verhoogd, zodat we toch onze druiven kunnen blijven kopen. Voor onze premium producten betalen we de boeren per hectare, zodat we wel onze kennis kunnen overbrengen over hoe er gesnoeid moet worden en wanneer geplukt.’ Een hogere prijs voor een kilo druiven heeft niet het gewenste effect, vervolgt hij. ‘Dan wordt er meer geïrrigeerd zodat de druiven sneller groeien, of er wordt minder streng gesnoeid zodat er meer trossen komen. Dat heeft een nadelig effect op de kwaliteit.’ Van den Dungen vat het samen: ‘Door de extreme droogte, de explosieve stijging van de energieprijzen en het alternatief van noten en citrusvruchten komen de prijzen onder de druk te staan. Als de wijnprijs niet omhoog gaat, dan krijgt de industrie zware klappen.’

Cheap and cheerful

Hoewel Zuid-Afrika tot de ‘nieuwe wereld’ van de wijn behoort, wordt er al flink wat jaren wijn verbouwd: sinds 1652 om precies te zijn. De Nederlander Jan van Riebeeck zette er de eerste druivenstokken in de grond. Ruim 30 jaar later verschenen de Franse Hugenoten in Franschhoek en Stellenbosch. Zij brachten kennis en methodes waarmee de kwaliteit flink werd verbeterd. De apartheid (1948 – 1990) zorgde er echter voor dat Zuid-Afrikaanse wijnen bijna niet meer te krijgen waren in Nederland. Nadat het apartheidsregime werd afgeschaft, ging ook een streep door de wereldwijde economische boycot.

Wijn maken in Zuid-Afrika

Zuid- Afrika begon met een inhaalrace. Het land moest naam maken met zijn wijnen. Om voet aan de grond te krijgen, ging het de concurrentie aan met scherpe prijzen, waarna het stempel ‘cheap and cheerful’ werd gezet. Dat toch wat bedenkelijke imago leeft nog steeds. ‘Onterecht’, aldus de ‘dryland farmers’. Want jonge Zuid-Afrikanen hebben zich op de expertise van het wijnmaken gestort, waarna zowel de variëteit als de kwaliteit nog beter werd. ‘Het land telt veel jonge enthousiaste wijnmakers die vol gaan voor kwaliteit’, zegt Van den Dungen. ‘Het levert wijnen op met een nog steeds schappelijke prijs. Die gastronomisch heel goed inzetbaar zijn, maar vaak op de wijnkaart verdwijnen onder het kopje ‘huiswijn’. Zonde. Dit wijnland is volwassen geworden.’

Zorgvliet

Bernard le Roux van Zorgvliet

Eenzelfde geluid horen we bij Zorgvliet in Stellenbosch, een schilderachtig wijnhuis gelegen tussen de bergen. Zorgvliet heeft eigen wijngaarden. Daar speelt het probleem met de druivenboeren niet. Maar het stempel ‘lekker voor weinig’, is er wel een doorn in het oog voor de wijnmakers. ‘Zuid-Afrikaanse wijnen winnen het regelmatig van de toppers in Europa, maar de prijzen zijn stukken lager’, aldus eigenaar Stephan van der Merwe. Hij heeft echter alle vertrouwen in zijn jonge en enthousiaste wijnmaker Bernard le Roux. ‘Onze wijn past bij zijn stijl. Het is niet verkeerd om te experimenteren. Zijn filosofie is dat mensen na het drinken van onze wijn zeggen: ‘Hé, wie zijn deze jongens?’ Le Roux vertelt ondertussen vol passie over zijn wijnen, terwijl hij ze rechtstreeks laat proeven uit de eikenhouten vaten. ‘Onze wijnen zorgen ervoor dat mensen met een andere blik naar de Zuid-Afrikaanse wijnen kijken.’ Hij houdt halt bij een vat dat apart staat van de rest. ‘Dit is een experiment hoor. Ik heb druiven met steel gebruikt. Wie durft?’, vraagt hij met een lach.

Wijnhuis Zorgvliet

Silver Myn

De serie Silver Myn van Zorgvliet is voor de Nederlandse horeca exclusief verkrijgbaar via leden van Horecabrains en wordt door de wijnmaker omschreven als een goede, doordrinkbare, frisse wijn waaraan je proeft dat het kwaliteit is. De naam verwijst naar de mijn nabij Zorgvliet. In 1740 claimde Frans Diederik Muller dat hij zilver had gevonden in de Simonsberg. Hij vond investeerders en het graafwerk begon. Vijf jaar lang werd er woest gewerkt. Als bewijs dat daadwerkelijk zilver in de mijn werd gevonden, stuurde Muller samples naar zijn investeerders. Totdat uitkwam dat Muller zelf genoot van het investeringsgeld en nimmer iets waardevols had gevonden. Het bleek één grote oplichterij. Al die tijd had hij vergruisde zilveren munten opgestuurd. ‘Het zijn de mooie verhalen achter de Zuid-Afrikaanse wijnen’, aldus Le Roux.

Sociale projecten

Veel Zuid-Afrikaanse wijnhuizen zetten zich in voor sociale projecten. Zo helpt Bellingham kindertehuizen en heeft ze een bibliotheekbus in het leven geroepen die wekelijks de arme scholen in de omgeving bezoekt. In de bus kunnen kinderen boeken lenen en werken met computers. Ree du Toit van DGB: ‘Sommige kinderen hadden nog nooit op een computer gewerkt en durfden niet het toetsenbord aan te raken. De kinderen weten nu op welke dag de bus hun school aandoet. Op die dag is de aanwezigheid 100 procent. Op andere dagen is dat vaak maar de helft.’

Philip Jonker van wijnhuis Weltevrede

Weltevrede

Sociale projecten staan ook hoog in het vaandel bij wijnhuis Weltevrede in het wijngebied Robertson Valley. Philip Jonker is daar de wijnmaker. Weltevrede Wine Estate had de eer om een zeer belangrijke wijn te maken voor de 94e verjaardag van Nelson Mandela in 2012. Zeven jaar voor die gebeurtenis, ontdekte Philip Jonker dat zeven oude wijnstokken stonden in de tuin van Robbeneiland, waar Nelson Mandela gevangen zat. De wijnmaker van Weltevrede bood zich aan als beheerder en vele vroege ochtendtrips naar het eiland volgden. Na twee mislukte oogsten vanwege het ruwe zeeklimaat en schade door roofvogels, kon in 2012 voor het eerst de vruchten worden geplukt. In trollies, tassen en koffers werden de druiven vervoerd naar wijnhuis Weltevrede. De historische wijn, The Parable, werd gemaakt en de eerste fles werd als verjaardagscadeau aan Mandela gepresenteerd. De overige veertien flessen worden later nog per veiling verkocht. De opbrengst hiervan gaat naar de goede doelen waar Weltevrede Wine Estate zich voor inzet. Bij de verkoop van iedere fles wijn wordt overigens een klein bedrag afgedragen aan sociale projecten. Het maakte het onder meer mogelijk om, met hulp van de overheid, een school te openen gelegen tussen de wijngaarden. 250 kinderen uit de omgeving volgen er nu een vakgerichte opleiding. De wens is om er binnenkort 1000 kinderen naar school te kunnen laten gaan. Naast een opleiding tot kok of timmerman, leren de kinderen er ook het ambacht van wijn maken.
Voor meer informatie over de wijnen van Weltevrede kan contact worden opnemen met LFE.nl (Lfe.nl)

 

 

Reageer op dit artikel