Hotels en vakantieparken worden geconfronteerd met een verhoging van de btw op overnachtingen, wat de volumes onder druk zet. Toch zijn er ook positieve aspecten: het toerisme blijft licht groeien en de koopkracht lijkt licht te verbeteren, wat kansen biedt voor de sector.
Voor 2026 verwacht het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) een gematigde groei van het aantal gasten van 0,5 procent. De groei van het aantal buitenlandse gasten halveert ten opzichte van eerdere jaren, terwijl het aantal Nederlandse gasten licht daalt. De vertraging in de groei wordt met name toegeschreven aan de btw-verhoging.
Onzekere situatie
Van der Stee: 'Aangezien dit kabinet voor alle plannen nog meerderheden in de Tweede Kamer moet zoeken, is de doorberekening van het coalitieakkoord met betrekking tot de stijging van de koopkracht met 0,2 procent met veel onzekerheden omgeven dan eerdere doorberekeningen. Ook het recent uitgebroken conflict in Iran kan effect hebben op de koopkracht via gestegen energieprijzen.'
'De spaarquote was afgelopen jaren hoog: Nederlanders spaarden een relatief groot aandeel van hun besteedbaar inkomen. Nederlanders hebben daarom veel spaargeld. Samen met het gestegen consumentenvertrouwen ten opzichte van een jaar geleden, is de verwachting dat Nederlanders meer gaan consumeren: 1,3 procent volgens het CPB. Hoewel die extra uitgaven uiteraard niet alleen aan vrije tijd worden besteed, verwachten wij wel dat de vrijetijdssector hiervan kan profiteren.'
Btw-verhoging treft deel van de sector
Toch is de onrust niet volledig voorbij in de sector. Sinds 1 januari is het btw-percentage op logies verhoogd van 9 naar 21 procent. De effecten hiervan zijn nog onzeker. Zo is het bijvoorbeeld de vraag in welke mate logiesaccommodaties de btw-verhoging doorberekenen.
'Ook is de vraag of en hoeveel binnenlandse en Nederlandse toeristen bij een prijsverhoging minder overnachtingen boeken en of ze vaker voor buitenlandse alternatieven kiezen. Hierdoor is het ook dit jaar weer lastig om een inschatting te maken van de groei van het volume in de verschillende horecasegmenten die hierdoor geraakt worden.'
Schuldenlast en doorberekenen kosten
Naast onzekerheid over de gevolgen van de btw-verhoging voor een deel van de sector Leisure, heeft een groot deel van de ondernemers een grote schuldenlast. Deze is vaak tijdens de coronapandemie opgebouwd en kon in het afgelopen jaar slechts mondjesmaat terugbetaald worden als gevolg van oplopende kosten en dus krimpende marges.
Afgelopen november gaf een op de vijf horecaondernemers in de conjunctuurenquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aan dat hun schulden problematisch zijn. Daarbij gaf een groter deel aan dat deze schuld in het afgelopen jaar was opgelopen dan het deel waarbij de schuld was afgenomen; 7,4 procent tegenover 5,7 procent. In de subsectoren cultuur, sport en recreatie heeft een op de acht ondernemingen problematische schulden.
Dat de schulden lastig zijn af te bouwen blijkt uit de conjunctuurenquête van januari dit jaar. Circa 58 procent van de ondernemers in de horeca geeft aan dat zij de gestegen kosten slechts gedeeltelijke of in het geheel niet kunnen doorberekenen. De marges staan dus onder druk waardoor er minder ruimte overblijft om schulden af te lossen.
Daling aantal hotelovernachtingen
Het afgelopen jaar steeg het aantal overnachtingen met 1,5 procent, ondanks een krimp van 3,5 procent in het aantal zakelijke overnachtingen. De hotelbranche heeft dus sterk geprofiteerd van de komst van meer toeristen. De groei in het aantal overnachtingen is hiermee echter wel, op de coronapandemie na, naar het laagste niveau in de laatste 10 jaar gezakt.
Voor het dit jaar verwacht ABN AMRO een daling van circa twee procent van het aantal overnachtingen. Deze krimp markeert een omslag na een periode van groei en wordt veroorzaakt door een verhoging van de btw op overnachtingen.
Het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC) verwacht dat het aantal toeristen heel beperkt groeit met een half procent dit jaar. Gecombineerd met onze verwachting dat gasten gemiddeld voor kortere verblijven kiezen, vanwege hogere kamerprijzen als gevolg van de btw-verhoging, is de kans aanzienlijk dat het aantal overnachtingen daalt.
Het Hosta-rapport uit september 2025 van marktonderzoeker Horwath bevestigt dit beeld. De meeste grote hotelgroepen verwachten dat hun bezettingsgraad gelijk blijft of licht daalt. Tegelijkertijd geeft 17 procent van de hotels aan een krimp van meer dan 10 procent te verwachten, wat wijst op grote verschillen in marktontwikkeling tussen hotels en segmenten.
Omzet onder druk
Ook aan de omzetkant zijn de vooruitzichten gemengd. De hogere btw op overnachtingen drukt de vraag en beweegt hotels ook regelmatig tot het verlagen van hun kamerprijs. Ook door downtrading staat de omzet onder druk: gasten kiezen vaker voor goedkopere accommodaties of lagere kamercategorieën.
Van der Stee: 'Daarbovenop stijgt de toeristenbelasting gemiddeld met circa 9 procent, wat de vraag verder drukt, al zal het effect hiervan naar onze verwachting beperkt zijn. Dit komt mede doordat Amsterdam blijft profiteren van een sterke internationale vraag; toeristen uit Azië en de VS zijn minder gevoelig voor prijsstijgingen.' Het NBTC verwachtte zelfs groei van het aantal gasten uit die regio’s, alleen met de huidige oorlog in het Missen Oosten is het veel onzekerder geworden.
Zorgen om winstgevendheid
De grootste uitdagingen voor 2026 liggen bij kosten en marges. Hoewel het sentiment onder hoteliers overwegend positief tot neutraal is, bestaan er duidelijke zorgen over de winstgevendheid. De btw-verhoging wordt door 55 procent van de respondenten genoemd als belangrijke negatieve factor voor de marge, blijkt uit de Hotel Leaders Network & ABN AMRO survey 2026 van begin dit jaar.
Daarnaast blijven personeelstekorten en stijgende loonkosten een zware last (52 procent). Ook kortere verblijven en de aanhoudende krimp van het zakelijke segment vormen een structurele uitdaging buiten het hoogseizoen.
ABN AMRO verwacht dat ook het aantal overnachtingen bij vakantieparken volgend jaar met circa 1 procent zal afnemen, na een groei van 1,5 procent in het afgelopen jaar. Deze verwachte krimp wordt veroorzaakt door de btw-verhoging op overnachtingen.
Volumegroei restaurants en cafés
De volumegroei bij restaurants en cafés was in beide subsectoren afgelopen jaar heel beperkt met beide 1 procent. De verwachting is dat consumenten dit jaar weer meer gaan besteden en daar profiteren zowel
restaurants als cafés van. Daarnaast lijken de sterkste prijsstijgingen achter de rug, wat de druk op de bestedingen enigszins verlicht maar geen sterke volumegroei oplevert.
Van der Stee: 'Daarom verwachten wij een volumegroei van 2 procent voor restaurants en 1 procent voor cafés.' Nu de prijsstijgingen van fastfood- en afhaalmaaltijden sterk zijn afgenomen en ook de consumentenbestedingen dit jaar weer groeien, verwacht ABN AMRO een groei van 1,5 procent voor de fastfoodsector.
'Tegelijkertijd blijven gasten prijsbewust, wat leidt tot een verschuiving van duurdere concepten naar toegankelijkere en betaalbaardere vormen van horeca. Bij restaurants vertaalt dit zich in een beweging weg van fine dining richting bistro’s, brunch- en lunchconcepten. Bij cafés speelt een vergelijkbare dynamiek, versterkt door een structureel lagere alcoholconsumptie.'
