Voor ondernemers die veel zzp'ers inhuren kan dit gevolgen hebben. De controles worden intensiever en de pakkans groter.
De horecabranche is één van de sectoren waar schijnzelfstandigheid vaker voorkomt. Dit betekent een fiscaal en arbeidsrechtelijk risico (potentiële claims) voor ondernemers. Ondernemers die zzp’ers inzetten voor werk dat feitelijk in loondienst zou moeten gebeuren, riskeren boetes en naheffingen.
Wanneer is er sprake van schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer je iemand als zzp’er inhuurt, maar er eigenlijk sprake is van loondienst. Dit brengt risico’s met zich mee voor zowel de opdrachtnemer (zzp’er) als de opdrachtgever. De overheid heeft hiervoor een stappenplan ontwikkeld waarmee je kunt controleren of het juiste contract wordt gebruikt.
Veel zzp’ers in de horeca willen niet in loondienst. Ze willen werken bij verschillende opdrachtgevers en zelf bepalen wanneer ze werken of vrij nemen. Ook bieden ze zelf de zzp-overeenkomst aan. Deze uitgangspunten zijn echter niet voldoende om zzp’er te zijn. Ze moeten voldoen aan bepaalde criteria.
Ondernemers zijn hiervoor verantwoordelijk. Argumenten als: ‘ze schrijven zichzelf in voor een shift en hebben daarmee dus keuzevrijheid’, ‘ze hebben eigen kleding aan, dus eigen materiaal’ en ‘ze hebben winstoogmerk, want als ze geen goed werk leveren worden ze niet opnieuw ingehuurd’, worden vaak gebruikt, maar zijn niet rechtsgeldig. Het gaat erom hoe de Wet en de Belastingdienst de arbeidsrelatie beoordelen.
De regels over inhuur van zzp'ers zijn voor veel ondernemers onduidelijk. Het kabinet heeft daarom een webmodule laten maken die kan helpen. De webmodule is een online vragenlijst die een indicatie geeft of een opdracht buiten dienstbetrekking kan worden uitgevoerd, of niet.
Veelgestelde vragen over schijnzelfstandigheid
Ondernemers hebben veel vragen over schijnzelfstandigheid. Op de site van de rijksoverheid en KHN zijn veel vragen en antwoorden te vinden. Hieronder de meest gestelde vragen.
Kan ik altijd zzp’ers inzetten bij drukte of ziekte?
Nee, dit kan niet in alle gevallen. De reden voor het inzetten van zzp’ers, bijvoorbeeld door drukte of door ziekte, speelt geen rol bij de vraag of het gaat om werken in loondienst of werken als zelfstandige. Of het werk als zzp’er of in loondienst kan worden gedaan, hangt af van de omstandigheden waaronder wordt gewerkt.
Als het werk wordt gedaan onder aansturing en/of gezag, dan gaat het om loondienst. Kijk daarom goed naar de opdracht. Is die bedoeld om een werknemer te vervangen? En worden de werkzaamheden één op één overgenomen. Dan gaat het mogelijk om gezag en dus om loondienst.
Hoe kan ik zonder de inzet van zzp’ers mijn bedrijf runnen?
Er zijn ook andere manieren om je bedrijf voldoende wendbaar houden. Je kunt bijvoorbeeld werknemers op tijdelijke basis aannemen of uitzendkrachten inhuren. Flexibiliteit in de dagen en uren waarop werknemers worden ingezet is ook mogelijk. Zo kan bijvoorbeeld een jaarurennorm worden afgesproken. Werknemers werken dan een vast aantal uur per jaar, maar worden flexibel ingeroosterd. Ook kunnen werknemers op oproepbasis worden ingezet.
Ik huur zzp’ers in via een bemiddelaar of intermediair. Welke regels gelden dan?
Als het werk wordt gedaan via een bemiddelaar of intermediair, gelden nog steeds dezelfde regels. Ook in dat geval moet gekeken worden hoe in de praktijk wordt gewerkt. Is het werk voor eigen rekening en risico van de werkende? Dan kan het werk op zzp-basis worden gedaan. Bepaalt de opdrachtgever en/of de bemiddelaar hoe en wanneer het werk wordt gedaan? Dan gaat het om een (uitzend)arbeidsovereenkomst. De werkende kan dan niet als zzp’er worden ingezet.
Ook wanneer je inhuurt via een tussenpartij is het belangrijk om te controleren op schijnzelfstandigheid. Ook kan er sprake zijn van ‘inlenersaansprakelijkheid’. Dat betekent dat als de intermediair de loonheffingen of belasting niet betaalt, de inlener (opdrachtgever) mogelijk aansprakelijk is.
Ik bied de zzp’ers die ik inhuur regelmatig een vast contract aan, maar dat willen ze niet. Als ik dat kan aantonen, krijg ik dan geen boetes en naheffingen?
Nee. Het kan helpen als je kan aantonen dat je de zzp’er graag in loondienst wil nemen, maar als opdrachtgever ben je medeverantwoordelijk als er niet conform de wet wordt gewerkt. Kortgezegd, je bent samen verantwoordelijk voor de juiste contractvorm. Als opdrachtgever kun je ook in deze situatie te maken krijgen met de (fiscale) gevolgen vanwege schijnzelfstandigheid.
Als een zzp’er schriftelijk bevestigt dat er meerdere opdrachtgevers zijn, kan je dan alsnog als ondernemer verantwoordelijk gehouden worden?
Ja. Het feit dat een zzp’er meerdere opdrachtgevers heeft, is niet het enige punt waarop een zzp-contract wordt beoordeeld. Als er bijvoorbeeld ook sprake is van een (sterke) gezagsverhouding kan de Belastingdienst alsnog oordelen dat dit werk feitelijk in loondienst zou moeten gebeuren. De Belastingdienst toetst op een aantal criteria en alle criteria wegen even zwaar mee in het oordeel of er sprake is van schijnzelfstandigheid.
Opdrachtgevers en opdrachtnemers zijn samen verantwoordelijk voor de juiste contractvorm. Voor zzp of loondienst gelden namelijk andere rechten en plichten. Om te weten wat het juiste contract is, moeten opdrachtgever en opdrachtnemer kijken naar hoe er in de praktijk gewerkt wordt; welke kenmerken horen bij een zzp-klus of een opdracht in loondienst.
Vanwege hoog- en laagseizoen heb ik die flexibele schil van zzp’ers nodig. Hoe kan ik dat mogelijk maken?
Het flexibel werken met personeel is onder de huidige wetgeving nog wel mogelijk. Zo kun je onder voorwaarden nog op basis van 0 uren contracten werken. Ook kan er nog op uitzendbasis personeel ingehuurd worden.
Kan de zzp'er zelf ook een dienstverband claimen?
Ja, naast handhaving door de Belastingdienst kan de zzp'er zelf ook een dienstverband claimen, eventueel ook met terugwerkende kracht. Er kunnen dan bijvoorbeeld zaken als pensioenopbouw of een transitievergoeding bij einde contract gevorderd worden, Dit is dus een extra reden om goed te kijken of er sprake is van schijnzelfstandigheid.
Het zzp-tarief ligt hoger dan loon voor een werknemer. Als een zzp’er een dienstverband claimt, is dat dan op basis van dat hoge zzp-tarief?
Nee, dat is niet automatisch zo, want een zzp-tarief is anders opgebouwd dan een bruto uurloon en overige arbeidsvoorwaarden. Wel kan discussie ontstaan over wat de hoogte van het uurloon had moeten zijn. Op dit moment is het nog lastig inschatten hoe we dit in de toekomst moeten bezien. De Horeca-cao geeft daarbij het minimale kader van de arbeidsvoorwaarden, waaronder de minimale hoogte van het uurloon.
Veel zzp’ers hebben zowel kenmerken van werknemer als van zzp’er. Wegen alle kenmerken even zwaar?
De Belastingdienst geeft aan dat alle criteria even zwaar wegen. Bij de beoordeling door de Belastingdienst wordt naar de gehele context gekeken, er zal dus kritisch moeten worden gekeken of er op punten discussie kan ontstaan. Daarna kun je 3 dingen doen:
- Neem de werkende aan in loondienst (of stop met de samenwerking)
- Zorg dat de werkende zich meer als zzp’er gaat opstellen. Kijk dus kritisch of je zaken in de samenwerking kan veranderen, zodat de zzp’er meer kenmerken van een zzp’er heeft
- Laat het zo en accepteer het risico
Hoe voorkom ik een vordering van de Belastingdienst?
Kijk kritisch naar je zzp-bestand. Kun je niet aannemelijk maken dat er sprake is van een zzp-constructie, dan dien je het contract te beëindigen.
Aandachtspunten
- Zorg dat je arbeidsrelaties goed vastlegt en dat de praktijk overeenkomt met de afspraken op papier.
- Maak een inventarisatie van alle zzp’ers in je bedrijf.
- Beoordeel per persoon of er sprake is van zelfstandigheid of (mogelijk) een dienstverband.
- Pas waar nodig contracten en werkwijzen aan.
- Kun je niet aannemelijk maken dat er sprake is van een zzp-constructie, dan dien je het contract te beëindigen.
- Wees alert: het feit dat een zzp’er zelf kiest voor zelfstandigheid, biedt géén vrijwaring voor naheffingen en boetes.
